Winterconferentie 2009

- Responsibility to Protect '...

Ik heb gezworen nooit mijn mond te houden, wanneer mensen moeten lijden en worden vernederd. We moeten altijd partij kiezen. Neutraliteit helpt altijd de onderdrukker, nooit het slachtoffer. Stilzwijgen moedigt de kweller aan, nooit de gekwelde. Soms moeten we tussenbeide komen ...'

Met deze woorden van Elie Wiesel, die hij uitsprak bij het aanvaarden van de Nobelprijs voor de Vrede, opende Maarten van der Werf de Winterconferentie in Fredeshiem. Het thema: Verantwoordelijkheid om te beschermen - Responsibility to Protect (R2P).

De vraag: hoe doe je dat? lees hier het volledige verslag - door Henk Blom

Geweldloze of gewapende interventie?
Nadat een groep jongeren op vrijdagavond en zaterdagochtend al een eigen programma hadden gehad, begon op zaterdagmiddag de conferentie met een variant op het televisiespel 'Lagerhuisdebat', nu 'Leerhuisdebat' genoemd, omdat het doel ervan was om ervan te leren inplaats van te winnen in het debat. Eerst gaven twee informanten kort hun visie op het thema. Johan te Velde van IKV Pax Christi noemde onder andere als voorwaarden voor ingrijpen in een conflict: er moet een juiste reden zijn en een juiste intentie. Geweld mag pas in laatste instantie gebruikt worden als diplomatieke, politieke en economische acties gefaald hebben. Middelen moeten proportioneel zijn, met redelijke vooruitzichten en juiste autorisatie (machtiging). Hij schetste een voorbeeld uit Albanië, waarbij hij zelf betrokken was geweest. Daar was in de crisis in 1997 - na verkiezingsfraude, chaos, anarchie en meer dan 1800 doden - humanitaire interventie met VN-mandaat succesvol geweest: er was geen openlijk geweld meer en na verkiezingen kwam er een overgangsregering. Conclusies van zijn betoog: succesvolle humanitaire interventies zijn mogelijk, internationaal vredeswerk moet een relatie hebben met machtspolitiek en R2P, mits zorgvuldig gebruikt, is een principe in de internationale politiek. Vervolgens bepleitte Gene Stoltzfus de geweldloze aanpak van de Christian Peacemaker Teams (CPT), waarvan hij meer dan 20 jaar directeur is geweest. Geweldloze vormen van conflict-oplossing vergen wel een lange weg om een geloofwaardig alternatief te zijn voor gewapende interventie.



Hij illustreerde zijn betoog met een ervaring in Colombia, waar ongewapend optreden door CPT had bereikt, dat de rechten van bewoners van een afgelegen dorp werden gerespecteerd door gewapende groepen van regeringsgezinden en het ondergronds verzet, die met elkaar slaags geraakt waren. Hij is ervan overtuigd, dat geweldloze presentie bij conflicten bijbels gezien juist is en ook nog beter werkt.

Leerhuisdebat
Daarna bereidden de conferentiedeelnemers zich in twee groepen – elk met een van de inleiders – voor op het debat. Hen werden enkele stellingen voorgelegd om te verdedigen. Ze moesten zich verdiepen in bepaalde standpunten, ook al waren deze niet de hunne. Dilemma's kwamen aan het licht. Onder de gedreven en humorvolle leiding van Gerrit van den Nieuwendijk volgde een somtijds fel debat. De verworven inzichten werden in het avondpro-gramma verder uitgediept in gesprekken met de inleiders van de middag, maar ook met ds. Janna Postma, die bijbelse noties aanbracht, en Marius van Hoogstraten, die vanuit zijn ervaringen met CPT in Hebron vertelde.
Lysette Meijer hielp een groepje om de thematiek in drama uit te werken. Het programma werd afgesloten met een door jongeren voortreffelijk verzorgde avondsluiting.

Op zondagochtend kwam het thema terug in de door verschillende groepjes voorbereide kerkdienst. Deze metode van het gezamenlijk samenstellen van een kerkdienst leidde - zoals vaker tijdens een conferentie - tot een indrukwekkend resultaat, zeker gezien de korte tijd van voorbereiding. Omdat alle deelnemers het gehele weekend al met het thema bezig waren geweest, was er bij hen ook een grote mate van betrokkenheid. De dienst werd ervaren als een waardevolle afsluiting van de conferentie.
<<terug